Twintigste les: excursie Postzegeltuinen Westerpark (8 november 2008)

Fotografe: Christien Brouwer

Vandaag bezoeken we de Postzegeltuinen die in Stadsdeel Westerpark zijn aangelegd. Deze Postzegeltuinen zijn stukken grond van ongeveer 6 bij 6 meter in de zogenoemde "Ecowijk", waarop inwoners van Stadsdeel Westerpark gratis mogen tuinieren. Er zijn naar schatting 100 Postzegeltuinen.

Het plan om naar de Postzegeltuinen te gaan kijken, ontstond tijdens een van de laatste lessen. Cursisten gaven aan dat zij graag door willen gaan met tuinieren. Christien droeg verschillende mogelijkheden aan, zoals het huren van een Volkstuin en het lenen van een Postzegeltuin.
Hoewel we laat in het seizoen een kijkje nemen en dus veel uitgebloeide gewassen aantreffen, zijn de Postzegeltuinen indrukwekkend. Sommige tuinders telen alleen bloemen, anderen voornamelijk groenten. Sommigen hebben hun tuinen keurig in stukjes gesplitst, anderen rommelen maar wat aan. Het geheel biedt een zeer afwisselende aanblik en tot onze vreugde zijn een aantal stukken onbebouwd. Nora geeft aan dat Hafida zo zou willen beginnen. Joze zou wel samen met iemand een tuin willen gaan bebouwen. Misschien kunnen zij samen een plan ontwikkelen? Het enigste wat je ervoor nodig hebt, is gereedschap en de motivatie om je tuin ook echt bij te houden.
Na afloop van de excursie drinken we gezamenlijk koffie. Christien meldt dat het cursusboek in januari 2009 wordt aangeboden aan wethouder Marijke Vos, in het binnenlokaal van de MR. A. de Roostuin, om precies te zijn tussen 10 en 12 uur ’s ochtends.

Negentiende les: excursie Waternatuurtuin (1 november 2008)

Fotografe: Christien Brouwer

Vandaag leidt Christien de cursisten rond in de Waternatuurtuin. Dit gebied ligt vlak naast de Schooltuin waar we tuinierden en is zo genoemd omdat de bodem nogal drassig is. Dat is juist de bedoeling, het is een rest van het ooit uitgestrekte veenweidegebied van de Overbraker Binnenpolder. De Waternatuurtuin is 6 ha groot en bevat rietlanden, poelen, wilgenlaantjes, braamstruiken, sloten en oevers met allemaal bijzonder planten en dieren .
Je kunt er recreëren, excursies volgen of zelf mee helpen aan de natuur die hier wordt ontwikkeld door als vrijwilliger mee te helpen bij het beheer van dit gebied. Hoe dat laatste, het beheer, in zijn werk gaat, zien wij meteen bij binnenkomst van de Waternatuurtuin: een 20-tal vrijwilligers leggen gemaaid riet op hopen en voeren het af. Dit gemaaide riet mag niet blijven liggen omdat de bodem dan te voedselrijk wordt.
De excursie voert langs een natuurpad dat in de Waternatuurtuin is uitgezet. Dit pad kruist diverse leefgebieden of biotopen die hier ontwikkeld en in standgehouden worden voor diverse dieren en planten. Alle leefgebieden zijn eigenlijk voorbeelden van hoe een veenweidegebied er uit kan zien voor er daadwerkelijk weiden voor vee op worden aangelegd.
Hoewel veel planten die kenmerkend zijn voor de verschillende biotopen inmiddels zijn uitgebloeid, zien we van een aantal nog de resten. In het wilgenlaantje wordt de ruigte die als biotoop nagestreefd. Het kruid dat voor deze ruigte typerend is, het koninginnekruid, vinden we na enig speurwerk. Elders is moeras tot standgebracht: hier pronkt de lisdodde, zij het zonder zijn prachtige gele bloemen. Op de kalkrijke zanddijk aan de rand van de Waternatuurtuin treffen we het groot hoefblad aan op de plek waar rietkragen zij ontwikkeld komen we inderdaad ook om in het riet.
De excursie wordt een onvergetelijke ervaring, temeer daar we onderweg ook kruiden aantreffen die we al uit de tuin kennen: de smeerwortel, de hondsdraf en het kleefkruid. Dit roept de vraag op waarom we deze planten in de tuin als onkruid typeren en hier als (gewenst) kruid. Heeft dit te maken met de mate van natuurlijkheid van de omgeving waarin deze planten groeien?

Achttiende les: een hekel aan onkruid? (24 oktober 2008)

Fotografe: Christien Brouwer

Het wordt tijd om conclusies te trekken over de cursus. Wat bindt de cursisten, die uit verschillende geboortelanden komen, in de omgang met de natuur? Christien heeft een voorzetje gemaakt en laat dat aan iedereen lezen. Haar conclusie over onkruid roept een felle discussie op. Ze stelde dat iedereen uit de cursusgroep een hekel heeft aan onkruid. Daar is lang niet iedereen het mee eens. “Onkruid is soms heel mooi” roept Darifa. En Marion voegt daaraan toe: “Onkruid heeft een functie. Neem nu brandnetel, die plantensoort heeft zelfs een medicinale waarde!”. “Maar we moeten het soms toch weghalen om onze gewassen optimaal te laten gedijen” brengt Luus daar tegenin.”Als je economisch afhankelijk bent van die gewassen dan zal het onkruid een sta-in-de-weg zijn, maar als je die gewassen voor je hobby teelt dan kan je overwegen of je het onkruid ook een plekje gunt in je tuin”, voegt Nora daaraan toe. Uiteindelijk concluderen we dat je op 1000 verschillende manieren naar onkruid kunt kijken, dat het afhangt van je perspectief welke betekenis je hecht aan onkruid en dus of je er al of niet een hekel aan hebt.
Het is nieuw om vandaag niet meer naar de tuin te kunnen gaan als onderdeel van de les. Om dat gemis te overbruggen stelt Joze voor om een receptenboek te gaan maken. Iedereen zal bij Joze een recept langs brengen waarin een van de gewassen uit de tuin is verwerkt. Het hoeft niet perse een recept te zijn dat met je eigen culturele achtergrond te maken heeft, je mag ook gewoon het lekkerste recept uitkiezen dat je kent.

Zeventiende les: voor het laatst in de tuin (17 oktober 2008)

Fotografe: Christien Brouwer

Vandaag kunnen we voor het laatst in de tuin. Eigenlijk sluit het tuinseizoen voor de scholen al op 1 oktober, maar wij mochten langer doorgaan. Christien deelt het overzicht uit met de geografische oorsprong van de gewassen en onkruiden die we dit jaar tegenkwamen. Ze heeft dit voor 32 planten kunnen achterhalen en kwam tot de conclusie dat al die planten van oorsprong allochtoon zijn omdat zij van elders kwamen. Iemand merkt op dat het eigenlijk ook heel leuk is om te achterhalen hoe een sierbloem als de Hoge Zinnia, die uit Mexico komt, naar Nederland is gemigreerd, wanneer dit is gebeurd en of de Hoge Zinnia ook naar andere landen dan alleen Nederland is gemigreerd. Christien vermoedt dat dit een vraagstuk is op het gebied van de plantengeografie en belooft dit verder uit te zoeken. Met zijn allen verbazen we er ons over dat het een wonder is dat een plant die van zo heel ver als Mexico komt het zo goed doet in Nederland.
Hoewel er vandaag diploma’s worden uitgedeeld, heeft niemand zin om op te houden met de lessen. Daarom spreken we ter plekke af dat er na deze les nog drie zullen volgen: een op vrijdag 24 oktober, want dan heeft Christien herfstvakantie van haar werk in Almere, een op zaterdag 1 november en een op zaterdag 8 november. Op vrijdag 24 oktober komen we bij elkaar in het binnenlokaal van de schoolwerktuin om conclusies te trekken over de cursus, op de zaterdagen 1 en 8 november nemen de lessen de vorm aan van excursies door het Westerpark, op 1 november door de Waternatuurtuin en op 8 november door de Brettenzone.
In de tuin oogsten we de selderijknol. Hij is niet om aan te zien vanwege de wortels en het modder dat eraan kleeft. Toch hebben we inmiddels het vertrouwen dat hij nadat hij is schoongemaakt, heerlijk smaakt in de erwtensoep!