Groene bruggen tussen culturen

Twintigste les: excursie Postzegeltuinen Westerpark (8 november 2008)

2008-11-20T12:38:00.002+01:00

Fotografe: Christien Brouwer

Vandaag bezoeken we de Postzegeltuinen die in Stadsdeel Westerpark zijn aangelegd. Deze Postzegeltuinen zijn stukken grond van ongeveer 6 bij 6 meter in de zogenoemde "Ecowijk", waarop inwoners van Stadsdeel Westerpark gratis mogen tuinieren. Er zijn naar schatting 100 Postzegeltuinen.

Het plan om naar de Postzegeltuinen te gaan kijken, ontstond tijdens een van de laatste lessen. Cursisten gaven aan dat zij graag door willen gaan met tuinieren. Christien droeg verschillende mogelijkheden aan, zoals het huren van een Volkstuin en het lenen van een Postzegeltuin.
Hoewel we laat in het seizoen een kijkje nemen en dus veel uitgebloeide gewassen aantreffen, zijn de Postzegeltuinen indrukwekkend. Sommige tuinders telen alleen bloemen, anderen voornamelijk groenten. Sommigen hebben hun tuinen keurig in stukjes gesplitst, anderen rommelen maar wat aan. Het geheel biedt een zeer afwisselende aanblik en tot onze vreugde zijn een aantal stukken onbebouwd. Nora geeft aan dat Hafida zo zou willen beginnen. Joze zou wel samen met iemand een tuin willen gaan bebouwen. Misschien kunnen zij samen een plan ontwikkelen? Het enigste wat je ervoor nodig hebt, is gereedschap en de motivatie om je tuin ook echt bij te houden.
Na afloop van de excursie drinken we gezamenlijk koffie. Christien meldt dat het cursusboek in januari 2009 wordt aangeboden aan wethouder Marijke Vos, in het binnenlokaal van de MR. A. de Roostuin, om precies te zijn tussen 10 en 12 uur ’s ochtends.

Negentiende les: excursie Waternatuurtuin (1 november 2008)

2008-11-10T19:58:00.003+01:00

Fotografe: Christien Brouwer

Vandaag leidt Christien de cursisten rond in de Waternatuurtuin. Dit gebied ligt vlak naast de Schooltuin waar we tuinierden en is zo genoemd omdat de bodem nogal drassig is. Dat is juist de bedoeling, het is een rest van het ooit uitgestrekte veenweidegebied van de Overbraker Binnenpolder. De Waternatuurtuin is 6 ha groot en bevat rietlanden, poelen, wilgenlaantjes, braamstruiken, sloten en oevers met allemaal bijzonder planten en dieren .
Je kunt er recreëren, excursies volgen of zelf mee helpen aan de natuur die hier wordt ontwikkeld door als vrijwilliger mee te helpen bij het beheer van dit gebied. Hoe dat laatste, het beheer, in zijn werk gaat, zien wij meteen bij binnenkomst van de Waternatuurtuin: een 20-tal vrijwilligers leggen gemaaid riet op hopen en voeren het af. Dit gemaaide riet mag niet blijven liggen omdat de bodem dan te voedselrijk wordt.
De excursie voert langs een natuurpad dat in de Waternatuurtuin is uitgezet. Dit pad kruist diverse leefgebieden of biotopen die hier ontwikkeld en in standgehouden worden voor diverse dieren en planten. Alle leefgebieden zijn eigenlijk voorbeelden van hoe een veenweidegebied er uit kan zien voor er daadwerkelijk weiden voor vee op worden aangelegd.
Hoewel veel planten die kenmerkend zijn voor de verschillende biotopen inmiddels zijn uitgebloeid, zien we van een aantal nog de resten. In het wilgenlaantje wordt de ruigte die als biotoop nagestreefd. Het kruid dat voor deze ruigte typerend is, het koninginnekruid, vinden we na enig speurwerk. Elders is moeras tot standgebracht: hier pronkt de lisdodde, zij het zonder zijn prachtige gele bloemen. Op de kalkrijke zanddijk aan de rand van de Waternatuurtuin treffen we het groot hoefblad aan op de plek waar rietkragen zij ontwikkeld komen we inderdaad ook om in het riet.
De excursie wordt een onvergetelijke ervaring, temeer daar we onderweg ook kruiden aantreffen die we al uit de tuin kennen: de smeerwortel, de hondsdraf en het kleefkruid. Dit roept de vraag op waarom we deze planten in de tuin als onkruid typeren en hier als (gewenst) kruid. Heeft dit te maken met de mate van natuurlijkheid van de omgeving waarin deze planten groeien?

Achttiende les: een hekel aan onkruid? (24 oktober 2008)

2008-10-29T17:00:00.002+01:00

Fotografe: Christien Brouwer

Het wordt tijd om conclusies te trekken over de cursus. Wat bindt de cursisten, die uit verschillende geboortelanden komen, in de omgang met de natuur? Christien heeft een voorzetje gemaakt en laat dat aan iedereen lezen. Haar conclusie over onkruid roept een felle discussie op. Ze stelde dat iedereen uit de cursusgroep een hekel heeft aan onkruid. Daar is lang niet iedereen het mee eens. “Onkruid is soms heel mooi” roept Darifa. En Marion voegt daaraan toe: “Onkruid heeft een functie. Neem nu brandnetel, die plantensoort heeft zelfs een medicinale waarde!”. “Maar we moeten het soms toch weghalen om onze gewassen optimaal te laten gedijen” brengt Luus daar tegenin.”Als je economisch afhankelijk bent van die gewassen dan zal het onkruid een sta-in-de-weg zijn, maar als je die gewassen voor je hobby teelt dan kan je overwegen of je het onkruid ook een plekje gunt in je tuin”, voegt Nora daaraan toe. Uiteindelijk concluderen we dat je op 1000 verschillende manieren naar onkruid kunt kijken, dat het afhangt van je perspectief welke betekenis je hecht aan onkruid en dus of je er al of niet een hekel aan hebt.
Het is nieuw om vandaag niet meer naar de tuin te kunnen gaan als onderdeel van de les. Om dat gemis te overbruggen stelt Joze voor om een receptenboek te gaan maken. Iedereen zal bij Joze een recept langs brengen waarin een van de gewassen uit de tuin is verwerkt. Het hoeft niet perse een recept te zijn dat met je eigen culturele achtergrond te maken heeft, je mag ook gewoon het lekkerste recept uitkiezen dat je kent.

Zeventiende les: voor het laatst in de tuin (17 oktober 2008)

2008-10-29T16:54:00.001+01:00

Fotografe: Christien Brouwer

Vandaag kunnen we voor het laatst in de tuin. Eigenlijk sluit het tuinseizoen voor de scholen al op 1 oktober, maar wij mochten langer doorgaan. Christien deelt het overzicht uit met de geografische oorsprong van de gewassen en onkruiden die we dit jaar tegenkwamen. Ze heeft dit voor 32 planten kunnen achterhalen en kwam tot de conclusie dat al die planten van oorsprong allochtoon zijn omdat zij van elders kwamen. Iemand merkt op dat het eigenlijk ook heel leuk is om te achterhalen hoe een sierbloem als de Hoge Zinnia, die uit Mexico komt, naar Nederland is gemigreerd, wanneer dit is gebeurd en of de Hoge Zinnia ook naar andere landen dan alleen Nederland is gemigreerd. Christien vermoedt dat dit een vraagstuk is op het gebied van de plantengeografie en belooft dit verder uit te zoeken. Met zijn allen verbazen we er ons over dat het een wonder is dat een plant die van zo heel ver als Mexico komt het zo goed doet in Nederland.
Hoewel er vandaag diploma’s worden uitgedeeld, heeft niemand zin om op te houden met de lessen. Daarom spreken we ter plekke af dat er na deze les nog drie zullen volgen: een op vrijdag 24 oktober, want dan heeft Christien herfstvakantie van haar werk in Almere, een op zaterdag 1 november en een op zaterdag 8 november. Op vrijdag 24 oktober komen we bij elkaar in het binnenlokaal van de schoolwerktuin om conclusies te trekken over de cursus, op de zaterdagen 1 en 8 november nemen de lessen de vorm aan van excursies door het Westerpark, op 1 november door de Waternatuurtuin en op 8 november door de Brettenzone.
In de tuin oogsten we de selderijknol. Hij is niet om aan te zien vanwege de wortels en het modder dat eraan kleeft. Toch hebben we inmiddels het vertrouwen dat hij nadat hij is schoongemaakt, heerlijk smaakt in de erwtensoep!

Zestiende les: wasaba en chitsju (8 oktober 2008)

2008-10-12T09:00:00.002+02:00

Fotografe: Christien Brouwer

Tomoko vertelt ons vandaag een prachtig verhaal over het Japanse gewas chitsju. Het verhaal is bijzonder omdat ze eerst een bakje rijst tevoorschijn haalt en eetstokjes. Daarna strooit ze iets uit een zakje waarop allemaal Japanse karakters staan over die rijst en vraagt ons allen eerst een hapje te proeven. Pas als wij de verrukkelijke smaak van het gerecht op onze tong gewaarworden, begint ze haar verhaal. Wat we aten is chitsju, een Japans gewas dat ze hier in Nederland op haar balkon teelt. Het is heel gezond, groeit heel makkelijk en is geneeskrachtig.
Daarna introduceert Calli haar ontwerp voor een intercultureel teeltplan. Ze heeft voor elke cultuur die in onze cursus vertegenwoordigd is een gewas uitgekozen met een gerecht dat erbij hoort en dat gewas een plaatsje gegeven in een mooi geïllustreerd teeltplan dat ze ons laat zien. Een teeltplan is een kaartje van de tuin waarop je precies aangeeft op welke plek welk gewas moet komen. Voor de Marokkanen komen er wortelen in, dat is lekker voor de tajine, voor de Nederlanders wordt er boerenkool ingezet voor de stamppot, voor de Australiërs passievrucht en aardbeien voor pavlova, voor de Zweden bessen voor de jam, voor de Duitsers kool voor de zuurkoolgerechten, voor de Surinamers een peperplant voor de sambal en voor de Japanners wasabi voor de sushi. Als ze klaar is, geeft Tomoko aan dat wasaba niet te telen is op de Nederlandse bodem want dat heeft heel veel schoon water nodig om te groeien en dat is hier niet te realiseren. Calli geeft aan dat ze haar droom heeft getekend en nog niet heeft nagedacht over de realiseerbaarheid.
In de tuin is niet veel meer te doen. We plukken de laatste sperciebonen, bloemen en oogsten uit het gemeenschappelijke gedeelte enkele maisbloemhoofden die nu vol zitten met zaden. Als we deze zaden verwijderen en drogen, kunnen we ze het volgende jaar weer gebruiken.

Vijftiende les: de grootste biet (1 oktober 2008)

2008-10-02T09:36:00.003+02:00

Fotografe: Christien Brouwer

Omdat Christien per 1 oktober op vrijdag Biologieles in Almere geeft, is de cursus vandaag en volgende week op woensdag, daarna (de laatste buitenles) weer op vrijdag.
Het is wisselvallig weer en als we vanuit het klaslokaal de akker overzien waarop naast onze groep ruim 380 kinderen hun tuintje wekelijks bebouwen, valt op hoe hij steeds leger wordt. Bijna alle groenteoogst is inmiddels binnengehaald, op de sierbloemen na, die het geheel nog een zeer kleurrijk aanzien geven.
Vandaag beginnen we met de toets. Wim heeft samen met de andere schooltuinmedewerkers een opstelling gemaakt van groenten en bloemen die de kinderen op naam moeten brengen. Wat let ons om deze toets ook even mee te pikken? De vraag over wat er in een zaad zit, kost nog de meeste hoofdbrekens: was het nu een kiem of een eersteling? Gelukkig zijn de meeste vragen een makkie en scoort iedereen een voldoende.
In de tuin oogsten we de rode biet. Deze is bij sommigen niet eens opgekomen, het blijft altijd een wonder als datgene wat je zaait, plant of poot het wel gaat doen en oogsten geeft. Luus hoort bij de gelukkigen die wel rode bieten oogst en bovendien het grootste exemplaar heeft. Als prijs ontvangt zij een flespompoen.

Veertiende les: de zwaarste wortel (26 september 2008)

2008-09-26T18:43:00.003+02:00

Fotografe: Marion Tekstra , tekst: Christien Brouwer

Vandaag is er eerst een les en daarna een bespreking van de conceptcursistenhandleiding. Het weer is fantastisch. Iedereen heeft erg veel zin om naar buiten te gaan voor de oogst van de winterwortelen. Na een vijftal inspirerende spreekbeurten over de eucalyptus, de compost, de kamille, fenegriek en de brandnetel, deelt Christien de lijst van de geografische oorsprong van de gewassen uit. Daarna reppen we ons naar buiten.
In de tuin staat een heuse weegschaal klaar die we van Wim van de Schoolwerktuin hebben geleend. Christien doet voor hoe je met een riek de winterwortelen zo kunt oogsten dat ze niet beschadigen. Het is net een soort schatgraven; enkele maanden geleden stopten we er zaadjes in en nu kijken we wat voor oranje wondertjes daaruit zijn voortgekomen. De een na de ander laat haar wortelen door Christien wegen. Uiteindelijk blijkt Jozee de zwaarste wortel te hebben: 270 gram. “Ik heb mijn plantjes zeker niet genoeg kusjes gegeven”verzucht Darifa.
Over de tweede versie van de c ursistenhandleiding zijn Marion, Nora, Darifa, Rinia, Fatima en Marjorie zeer te spreken. Ze vinden de taal simpel maar niet kinderachtig. Enkele suggesties voor wijzigingen krijgt Christien van Marion mee. Als de handleiding in December klaar is, kunnen ook mensen elders in het land er hun voordeel mee doen en dat stemt een ieder zeer tevreden.

Dertiende les: spreekbeurt over een plant (19 september 2008)

2008-09-19T18:02:00.002+02:00

Fotografe: Christien Brouwer, tekst: Christien Brouwer

Om de cursushandleiding Groene Bruggen tussen Culturen te ontwikkelen, probeert Christien allerlei huiswerkopdrachten uit waarmee ze de interculturele dialoog op gang brengt. Gelukkig vinden de cursisten het niet erg om proefkonijn te zijn. Vandaag krijgen ze allemaal de gelegenheid om gedurende twee minuten iets te vertellen over een gewas of onkruid dat ze boeit. De Nederlandse Marjorie geeft aan dat ze gefascineerd is door het feit dat het Duizendblad (Achillea millefolium), een plant dat wij in de tuin als onkruid beschouwen, al in de tijd van de Grieken bekend was en zijn nut bewees in de geneeskunst. De Marokkaanse Nora vertelt hoe ze de natuur als een cadeautje is gaan zien sinds ze met haar zussen en broers de tuin in werd gestuurd om wilde spinazie te oogsten. De Duitse Ursula verhaalt van de rode biet die ze in de buurt van Hamburg verwerken tot een heerlijk gerecht met sardines.
Deze oefening in het delen van de kennis met anderen kan nog op een iets andere manier tot meer discussie leiden. Is het niet leuk als de cursisten in een bepaalde les een stelling verdedigen, bijvoorbeeld: de natuur is een cadeautje? Zo gaan de medecursisten nog meer nadenken over wat zij vinden van alles wat tijdens de cursus de revue passeert.
Deze week oogsten we weer volop in de tuin. Terri wint de wedstrijd wie de meeste aardappelen heeft. In het voorhaar plantte zij net als de anderen twee pootaardappelen in de grond. Zij oogst er 28. Onder luid applaus ontvangt zij een cadeautje: een heerlijk geurende zonnebloem.

Twaalfde les: de Groene Hemel (12 september 2008)

2008-09-13T08:11:00.004+02:00

Fotografe: Ursula Wienecke , tekst: Christien Brouwer

Jammergenoeg regent het vandaag en zijn de paden te nat om in de tuin te werken. Daarom vindt er een binnenles plaats. Christien behandelt eerst een aantal versgeplukte onkruiden. Een voor een passeren Rode Klaver, Groot Hoefblad, Perzikkruid en nog een aantal andere kruiden de revue. Darifa vertelt dat ze in Marokko de Brandnetel gebruiken als geneesmiddel tegen niersteen. Luus vraagt zich af of een Madelief een onkruid is. We komen tot de conclusie dat je iets een onkruid noemt als het op een bepaalde plek, bijvoorbeeld je moestuin, niet gewenst is.
Na het onkruidrondje vult iedereen een Portfolio in om na te gaan wat zij heeft geleerd de afgelopen lessen. Vijf competenties staan centraal: kennis van tuinieren, vaardigheden om te tuinieren, kunnen reflecteren op wat culturen bindt in de omgang met de natuur, de fysieke conditie om 1.5 uur in een tuin te werken en duurzame contacten met andere culturen.
Het grootste gedeelte van de les bekijken we de dvd De Groene Hemel. Daarin blikt Bert Ydema terug op 40 jaar docentschap in de Mr. A. de Roostuin. We zien dat een grote behoefte om kinderen liefde voor de natuur bij te brengen hem dreef om duizenden kinderen het tuinieren aan te leren. Na het zien van de prachtige dvd vragen de cursisten zich af of zij vroeger ook schooltuinlessen hadden en wat het nut daarvan is. In Marokko en Suriname bestond een dergelijke vorm van onderwijs niet, in Nederland alleen in de stedelijke gebieden. Over het nut van schooltuinlessen concluderen we dat het belangrijk is voor kinderen om te weten waar voedsel vandaan komt, dat aardappelen niet aan bomen groeien maar onder de grond.

Elfde les: eerste spreekbeurten (5 september 2008)

2008-09-05T19:29:00.003+02:00

Fotografe: Ursula Wienecke, Tekst: Chrtistien Brouwer

Dankzij het prachtige weer starten we de les buiten. Christien laat de verschillende gewassen zien die vandaag kunnen worden geoogst: snijbonen, mais, sperziebonen, selderij, snijbloemen, voetbalui, courgette en pompoen. Zerro wil graag met een mooie pompoen op de foto. Onder de koffie houden de cursisten een spreekbeurt van 2 minuten over een onderwerp dat de afgelopen tijd aan bod is gekomen. Ze vertellen prachtige verhalen waarbij opvalt dat veel cursisten over hun vroegste natuurervaringen praten. Nora uit Marokko kreeg in haar opvoeding mee dat de bomen in de tuin je partners zijn, Rebecca uit Zweden dat je naar buiten gaat om bessen te plukken. We zijn het er over eens dat natuuronderwijs juist in de stad broodnodig is om het contact niet te verliezen met de oorsprong van het voedsel.
Na de verhalen werken we hard in de tuin om de oogst van deze week te plukken. Met overvolle boodschappentassen wandelt iedereen na afloop tevreden naar huis.

Tiende les: bloemstukken maken (29 augustus 2008)

2008-09-01T14:17:00.005+02:00

Fotografe: Ursula Wienecke , tekst: Christien Brouwer

De Open Dag werd een groot succes: er waren wel zes verschillende hapjes van zes verschillende cursisten: Courgettesoep van Luus, taarten van Rinia, Couscous van Nora, Gebakken Courgette van Tomoko, tijmkoekjes van Calli en zoete koekjes van Rebecca. Vooral kinderen kwamen veel bij het kraampje van Stichting Hart voor de Natuur langs. Behalve met het uitdelen van hapjes leidden de cursisten ook hun familieleden en vrienden rond, die diep onder de indruk waren. Een partner zei: “ik kan niet wachten tot die bieten geoogst kunnen worden, zo lekker zien ze er uit!” .

In de les geeft Christien als huiswerk voor de volgende keer op dat elke cursist een spreekbeurt van 2 minuten houdt over wat zij de afgelopen tijd heeft geleerd, cursisten die slecht Nederlands praten mogen hun verhaal van een blaadje voorlezen. Als praktische oefening leren de cursisten vandaag bloemschikken: eerst haalt iedereen 30 verschillende bloemen uit de tuin, daarna laat Christien zien hoe je daar een Biedermeierstukje van kan maken door ze op gelijke lengte in een oasis te prikken. Vol trots wandelen de cursisten na afloop van de les naar huis met hun kleurige stukjes

Negende les: Knopkruid weg voor Open Dag (22 augustus)

2008-08-25T14:24:00.004+02:00

Fotografe: Ursula Wienecke, tekst: Christien Brouwer

Deze week brengen we de tuinen in gereedheid voor de Open Dag die op 27 augustus wordt georganiseerd door de Mr A de Roostuin. Stichting Hart voor de Natuur, de organisator van onze cursus, zal een kraampje bemensen en vandaag maken we een plan voor de 4 uur die we daar door zullen brengen. In ieder geval leiden we het bezoek rond op het gedeelte van de Mr A de Roos tuin dat voor de tuinen van Groene Bruggen tussen Culturen is gereserveerd. Daarnaast zullen we de oogst tentoonstellen en een intekenlijst voor volgend jaar neerleggen. Christien maakt een poster. En tot slot maken de cursisten hapjes van de uien, spinazie, courgette en sperciebonen die we inmiddels hebben geoogst. Gerechten die worden genoemd zijn harira (Marokkaanse linzensoep), spinaziepakketjes, ajam smoor (Indonesische zoete kip) en Couscous.
Voor het zover is, gaan we de tuin eerst verder mooi maken. Er is zoveel wilde natuur in de vorm van onkruid dat we niet weten waar te beginnen. Omdat er barstensveel Knopkruid (zie foto) groeit, stelt Christien voor om eerst alleen die uit te roeien en daarna pas de andere onkruiden.

Achtste les: het onderscheid tussen onkruid en kruid (15 augustus 2008)

2008-08-18T06:39:00.006+02:00

Fotografe: Joze van Stigt, tekst: Christien Brouwer

Na zes weken zomervakantie –we volgen het vakantieschema van de lagere school- maken Christien en Nora vandaag weer een begin met de wekelijkse tuinles. Vol verbazing constateren we hoe alle gewassen enorm zijn gegroeid. De Patisson plantten we voor de vakantie als een piepklein plantje, nu is het een enorme joekel geworden. Maar ook andere gewassen, zoals de Voetbalui , de Hoge afrikaan en de Spercieboon, zijn de grond uitgespoten en natuurlijk ook: het onkruid. Gelukkig kwamen een aantal cursisten tijdens de vakantie op vrijwillige basis elke week een paar uur naar de tuin om het onkruid te wieden, zo is de schade nog enigszins beperkt gebleven. Om grip te krijgen op de woestenij laat Christien al onder de koffie enkele planten zien en vraagt de aanwezigen ze op naam te brengen. En al wordt het Moederkruid eerst voor Kamille aangezien, toch lukt het de aanwezige cursisten om op de namen te komen van de Leverbalsem, Blauwe Salvia en enkele andere gewassen. Eenmaal in de tuin aangekomen zijn we lang bezig om het onkruid te wieden, vooral het Knopkruid tiert welig. Gelukkig kunnen we vandaag als beloning voor de noeste arbeid ook een grote oogst mee naar huis te nemen: Spercieboon, Voetbalui, Plantui, takjes kruiden en diverse mooie bloemen.

Zomervakantie van het project

2008-06-29T15:26:00.004+02:00

In de periode 4 juli t/m 8 augustus 2008 worden er geen blogs gepubliceerd. De reden: de tuinlessen zijn gestopt vanwege de zomervakantie op de basisscholen in Amsterdam. Bij toerbeurt onderhouden de cursisten van de cursus Groene Bruggen tussen Culturen de 20 tuinen van de Mr A de Roostuin. Het onkruid wordt geweerd zodat in augustus en september een mooie oogst kan worden binnengehaald. Tot ziens!

Zevende les: wat ons bindt in de omgang met de natuur (27 juni 2008)

2008-06-29T15:23:00.003+02:00

Fotografe: Terri van Tilburg, tekst: Christien Brouwer

Na zeven lessen wil Christien weten wat de cursisten nu bindt in de omgang met de natuur. Wat zijn we nu gaan delen in deze cursus als we ons realiseren dat onze culturele wortels in Japan, Marokko, Australië, Suriname en Nederland liggen? Zijn dat natuurfilosofische principes of hebben we een voorliefde voor bepaalde gewassen? We houden het bekende rondje, zodat iedereen iets zal zeggen. Een deelnemer geeft aan dat er veel valt te leren van de kijk van anderen op hoe je tuiniert en met wat voor soort gewassen. Een ander: we leren elkaar te respecteren en voor elkaars tuintje te zorgen. Weer een ander zegt: “samen koffiedrinken”. Het gros zegt dat het ons ontspant om zo met elkaar bezig te zijn in de natuur. Een iemand vat het heel kernachtig samen: we vinden het heel leuk om op deze manier met de aarde om te gaan en daardoor vinden we het vanzelf ook leuk om met elkaar om te gaan.
In het praktijkgedeelte wieden we heel veel onkruid, zaaien we Sperciebonen en planten we kiemplantjes van de Spercieboon om te zien wat er het beste opkomt.

Zesde les: relatie mens-natuur (20 juni 2008)

2008-06-22T11:17:00.005+02:00

Fotografe: Ursula Wienecke , tekst: Christien Brouwer

Vandaag bespreken we welke beelden er bestaan van de relatie mens-natuur. Christien zet drie beelden van de relatie mens-natuur op het bord: de overheerser, de rentmeester en de partner. De overheerser gebruikt en misbruikt de natuur naar believen, de rentmeester wil de natuur beheren omdat hij haar als een geschenk gebruikt en zich verantwoordelijk voelt voor haar overleving, de partner wil vooral samenwerken met de natuur. Daarna mogen de cursisten in een rondje uitleggen hoe zij heten en met welk beeld zij zich het meest verwant voelen. Er is veel sympathie voor het partnerbeeld maar men herkent zich ook wel in het overheersersbeeld. Als je muizen hebt in je huis en die zijn niet gewenst dan zet je toch ook muizenvallen om ze te vernietigen.
We planten leverbalsem. Ook halen we een groot gedeelte van de pompoenplanten weg uit de tuintjes: zij gaan enorm woekeren.
Na de les is er de eerste panelbijeenkomst. Marion, Fatima en Nora reageren op het voorstel van Christien over hoe de handleiding Groene Bruggen tussen Culturen, die eind december zal worden gepresenteerd, zal worden ingevuld. Het wordt een naslagwerk voor de deelnemers maar er zal ook een gedeelte inkomen voor de docenten van de cursus. De grote uitdaging zit hem in hoe je de cursus zo opzet dat de deelnemers de vraag naar wat de culturen die vertegenwoordigd zijn in de cursus nu bindt in de omgang met de natuur graag beantwoorden.

Vijfde les: geografische oorsprong (13 juni 2008)

2008-06-15T11:01:00.004+02:00

Fotografe: Ursula Wienecke, tekst: Christien Brouwer

Tijdens het theoriegedeelte van de les besteden we uitgebreid aandacht aan de geografische oorsprong van de gewassen die we telen. Dat de aardappel uit Zuid-Amerika komt, wisten de meeste cursisten wel, maar dat de Hoge Afrikaan, Cosmea en de Blauwe Salvia oorspronkelijk alleen in Mexico voorkwamen, was nieuws. En hoe zit het eigenlijk met het nut dat zij hebben voor de mens? De bloemsoorten hebben natuurlijk vooral een esthetische waarde. Maar de Afrikaan helpt ook bij de bestrijding tegen luizen.

Vandaag planten we Kaneelbasilicum, Basilicum, Perzisch Tapijt en Lage Afrikaan in de tuin. Met de hak maken we de aarde los om er lucht in te brengen. Hoe dit gebeurt laat Rinia op de foto zien. *Ik wil hier nooit meer weg* verzucht een cursist als ik zeg dat het tijd is om het gereedschap op te ruimen en de tuin te verlaten, *het is zo ontspannend om met je handen in de aarde te wroeten!*.

Vierde les: opening project Groene Bruggen tussen Culturen (6 juni 2008)

2008-06-11T09:53:00.007+02:00

fotografe: Ursula Wienecke, tekst: Christien Brouwer

Vandaag heeft de les een iets andere opzet: tussen 9 en 10 verzorgen we de 20 tuinen, daarna volgt de officiële opening van het project .
Vol verbazing zien we dat er de afgelopen week een enorme groeispurt heeft plaatsgevonden in de tuinen. Dankzij het ‘groeizame weer’ zijn de zaden van de zomerwortel en de winterwortel al volop ontkiemd . De pompoenpitten die Rinia enkele weken geleden zaaide zijn zelfs zo hard de grond uitgeschoten dat we de kiemplantjes uit elkaar moeten zetten om te voorkomen dat ze elkaar in hun groei gaan belemmeren. We planten piepkleine Maïsplantjes en Patisson en zaaien Zinnia pompon.
Terwijl we nog bezig zijn om de tuinen netjes aan te harken, arriveren de bezoekers die de opening bij zullen wonen. Zij vinden het enig om ons aan het werk te zien: zo krijgen ze een indruk van de cursus die de basis vormt voor de cursushandleiding die Stichting Hart voor de Natuur ontwikkelt in het kader van het project Groene Bruggen tussen Culturen. Dan is het tijd voor de opening. Gastvrouw Nora en tuinierdocent Christien heten alle aanwezigen van harte welkom. Petra Hoogerwerf, directeur van FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, houdt een mooie toespraak. Daarna onthult zij een multiculturele vogelverschrikker. Tot slot dankt Christien alle mensen en organisaties die ertoe bijdragen dat Nora en Christien dit mooie project kunnen doen en nodigt zij iedereen uit voor een marokkaans koekje en een drankje.

Derde les: soorten natuur (27 mei 2008)

2008-06-05T09:51:00.007+02:00

Fotografe: Ursula Wienecke , tekst: Christien Brouwer

Onder de koffie hebben we het vandaag over de verschillende soorten natuur die er bestaan en hoe je die kunt rangschikken vanaf niet of nauwelijks door de mens beïnvloed tot zeer sterk door de mens veranderd. Oerwoud bijvoorbeeld is een type natuur dat niet door mensen is gewijzigd, terwijl de natuur in onze tuin, die gebruiksnatuur wordt genoemd, zeer sterk aan de invloeden van de mens onderhevig is. Ergens daartussenin kan je de natuur plaatsen die de mens heeft getemd, zoals bepaalde dieren (paarden, honden, geiten) en bepaalde planten (aardappel).

De tuin begint aardig vol te raken, we zaaien Cosmea, Hoge afrikaan en Hoge zinnia. En planten moederkruid, salvia en zonnehoed. Sommigen van ons kunnen al een Goudsbloem plukken die is gaan bloeien.

Tweede les: waarom is natuur belangrijk? (20 mei 2008)

2008-06-05T09:28:00.011+02:00

Fotografe: Ursula Wienecke , Tekst: Christien Brouwer

We verzamelen eerst in het binnenlokaal van de schoolwerktuin. Tomoko, die in Japan is geboren, komt in de plaats van een cursist die afgelopen week afzei. Nu zijn er cursisten uit 7 verschillende geboortelanden!

Christien nodigt iedereen uit om haar naam te zeggen, waar zij is geboren, hoe lang ze in Nederland woont en waarom ze natuur belangrijk vindt. In hoofdlijnen komen er twee antwoorden op de laatste vraag: natuur is belangrijk voor zichzelf, het heeft een eigen waarde, ook wel intrinsieke waarde genoemd. Ook, en dat wordt vaker aangehaald door de deelneemsters, heeft de natuur een belangrijke waarde voor de mens, bijvoorbeeld als voedingsbron, als bron van schoonheid en ontspanning en als geneesmiddel.

In het praktijkgedeelte wieden we eerst onkruid, daarna zorgen we dat Dahlia, Selderij, Thijm, Winterwortel, Rode biet, Zomerwortel, Rucola en Eikenbladsla een plekje krijgen.

Eerste les: kennismaking (13 mei 2008)

2008-06-04T20:14:00.021+02:00

Fotografe: Christien Brouwer

De cursus begint. Gastvrouw Nora verwelkomt de cursisten in het binnenlokaal van de Mr. A. de Roostuin met koffie/thee en een koekje. Tuinierdocent Christien leidt de cursus in.

De cursus richt zich op vrouwen met verschillende culturele achtergronden. Het doel van de cursus is niet alleen om het tuinieren te leren, maar ook om met elkaar te praten over de vraag wat verschillende culturen bindt in de omgang met de natuur.

Daarna is het de beurt aan de cursisten. Zij noemen in een rondje om de beurt hun naam, in welk land zij zijn geboren, hoe lang zij in Nederland wonen en waarom ze aan de cursus deelnemen. Geboortelanden die de cursisten noemen zijn Suriname, Australie, Nederland, Marokko, Zweden en Duitsland. Zij doen mee omdat ze de natuur mooi vinden en omdat zij met hun handen in de aarde willen wroeten.

Daarna verdeelt Christien de tuinen. Ieder is blij met haar lapje grond van 2 bij 5 meter. Schooltuinmedewerkers Wim en Rinie hebben op de twintig tuinen reeds een goudsbloem en een viool geplant. Vandaag planten we er drie soorten sla bij (ijsbergsla, lollo rosso en botersla) en voetbalui. Daarnaast poten we aardappelen en plantui.

tekst: Christien Brouwer